Malatya’nın Arguvan Belediyesine ilişkin 2025 yılı Sayıştay denetim raporu, belediyenin mali kayıtlarından ihale işlemlerine, taşınmaz yönetiminden çevre uygulamalarına kadar birçok alandaki eksiklikleri ortaya koydu. Ekim 2026'da Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan raporda, belediyeye ait yüzlerce taşınmazın değerinin muhasebe kayıtlarına işlenmediği, kiralama işlemlerinde teminat alınmadığı ve milyonlarca liralık alımlarda ihale mevzuatına ilişkin sorunlar bulunduğu belirtildi.
Sayıştay Başkanlığının hazırladığı 51 sayfalık raporda, mali tabloların güvenilirliğini etkileyen 6 bulgu ile mevzuata aykırılıklar ve idari uygulamalara ilişkin 14 tespit olmak üzere toplam 20 bulguya yer verildi. Kamyon alımı, doğrudan temin işlemleri, belediye şirketinin sermaye kayıtları ve tahsil edilemeyen gelirler denetimin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.
Arguvan Belediyesine Ait 486 Taşınmazın Değeri Belirlenmedi
Sayıştay denetiminde Arguvan Belediyesi adına tapuda kayıtlı 511 taşınmaz incelendi. Yapılan incelemede, bu taşınmazlardan 486'sının değerinin belirlenmediği ve ilgili muhasebe hesaplarına kaydedilmediği tespit edildi.
Belediyenin mülkiyetindeki taşınmazların mali tablolarda eksik görünmesine yol açan bu durumun, bilanço hesaplarının gerçek varlık durumunu yansıtmasını engellediği belirtildi. Sayıştay, belediyeye ait arazi, arsa ve diğer taşınmazların değerlerinin belirlenerek muhasebe kayıtlarının tamamlanması gerektiğini bildirdi.
101 Taşınmazın Kiralanmasında Kesin Teminat Alınmadı
Denetim raporunda belediyenin kiralama işlemleriyle ilgili bir başka eksiklik de dikkat çekti. Sayıştay, Arguvan Belediyesine ait 101 taşınmazın kiralama ihalesinde alınması gereken yüzde 6 oranındaki kesin teminatın tahsil edilmediğini belirledi.
Kesin teminat, kiracının sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda belediyenin karşılaşabileceği mali risklere karşı güvence sağlıyor. Raporda, bu güvencenin alınmamasının olası zararların karşılanmasını güçleştirebileceğine işaret edildi.
1 Milyon 875 Bin Liralık Kamyon Alımı Denetime Takıldı
Arguvan Belediyesinin 2025 yılında gerçekleştirdiği kamyon alımı, Sayıştay raporunda öne çıkan işlemler arasında yer aldı. Belediyenin 28 Mayıs 2025 tarihinde 1 milyon 875 bin lira artı KDV bedelle bir lowbed kamyon satın aldığı, alımın ihale yapılmadan doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği tespit edildi.
Raporda, ilgili dönemde büyükşehir belediyesi sınırları içerisindeki idareler için doğrudan temin parasal sınırının 800 bin 366 lira olduğu belirtildi. Kamyonun KDV hariç bedeli, bu sınırı 1 milyon 74 bin 634 lira aştı.
Sayıştay, alımın temel ihale usulleri yerine doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmesini mevzuata aykırı buldu. Belediye yönetimi ise savunmasında, ilçedeki 49 mahalle ve 72 mezrada iş makinelerinin taşınmasında yaşanan güçlükleri gerekçe gösterdi. Satın almanın acil ihtiyaç nedeniyle ve bir defaya mahsus gerçekleştirildiği ifade edildi.
Doğrudan Temin İşlemlerinde 44 Milyon Liralık Sınır Aşımı
Raporda, doğrudan temin ve ilgili pazarlık usulleri kapsamında yapılan alımlara ilişkin parasal sınırların da aşıldığı kaydedildi. Verilere göre belediyenin bu kapsamda mal alımlarında 35 milyon 840 bin lira, hizmet alımlarında 8 milyon 70 bin lira ve yapım işlerinde yaklaşık 6 milyon 530 bin lira tutarında işlem gerçekleştirdiği belirtildi.
İlgili harcama kalemleri için bütçede ayrılan ödeneklerin yüzde 10'luk sınırının Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edildi. Üç harcama grubundaki sınır aşımının toplamda yaklaşık 44,4 milyon liraya ulaştığı bildirildi.
Sayıştay, mevzuatta belirlenen parasal sınırların gözetilmesi ve sınır aşımının söz konusu olduğu durumlarda gerekli uygun görüşün önceden alınması gerektiğini vurguladı.
Akaryakıt ve Yol İşleri Parçalara Bölünerek Alındı
Arguvan Belediyesinin satın alma işlemlerine ilişkin denetimlerde, bazı ihtiyaçların doğrudan temin sınırlarının altında kalacak şekilde bölümlere ayrıldığı da belirlendi. Akaryakıt, yol bakım ve onarım, inşaat malzemesi alımı ve taş duvar yapımı bu kapsamda incelenen işler arasında yer aldı.
Raporda, aynı nitelikteki ihtiyaçların bazı durumlarda aynı yüklenicilerden parça parça karşılandığı belirtildi. Sayıştay, bu uygulamanın ihale mevzuatının rekabet, saydamlık ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkeleriyle bağdaşmadığını ifade etti.
Belediye yönetimi, işlemlerin acil ihtiyaçlar ve teknik personel yetersizliği nedeniyle gerçekleştirildiğini bildirdi. Denetim raporunda ise benzer ihtiyaçların bölünmeden, mevzuatın öngördüğü ihale yöntemleriyle karşılanması gerektiğine dikkat çekildi.
Belediye Şirketinin Sermaye Kayıtlarında 5,2 Milyon Liralık Fark
Arguvan Belediyesinin tamamına sahip olduğu Arbel Tarım Hayvancılık Ticaret Sanayi Ltd. Şti. de denetim kapsamında incelendi. Belediyenin muhasebe kayıtlarında şirkete yapılan sermaye katılımı 18 milyon 219 bin 500 lira olarak görünürken, şirketin kendi kayıtlarında sermaye tutarının 13 milyon lira olduğu belirlendi.
İki kayıt arasında 5 milyon 219 bin 500 liralık fark bulunduğu tespit edildi. Sayıştay, söz konusu uyumsuzluğun belediyenin mali tablolarının doğruluğunu etkilediğini belirterek kayıtların birbiriyle uyumlu hale getirilmesini istedi.
Arguvan Belediyesinde Vergi ve Kira Gelirlerinin Tahsilatı Düşük Kaldı
Sayıştay raporunda belediyenin gelir tahsilatına ilişkin veriler de yer aldı. 2025 yılı incelemesinde mülkiyet üzerinden alınan vergilerde tahsilat oranı yüzde 15,67, kira gelirlerinde yüzde 45, iş yerlerine ilişkin çevre temizlik vergisinde ise yüzde 28,72 olarak açıklandı.
Tahakkuk ettirilen kamu alacaklarının önemli bir bölümünün tahsil edilememesi, belediyenin gelir yönetimi bakımından dikkat çeken başlıklardan biri oldu. Sayıştay, alacakların düzenli takip edilmesi ve tahsilat işlemlerinin etkin biçimde yürütülmesi gerektiğini bildirdi.
Belediye yönetimi ise tahsilat oranlarının düşük kalmasında deprem felaketinin etkili olduğunu belirtti. Bazı alacaklar için icra takiplerinin devam ettiği de ifade edildi.
Kafeterya ve Petrol İstasyonu Kiralamalarında KDV Tespiti
Belediyeye ait kafeterya, misafirhane ve petrol istasyonu gibi işletmelerin kullanım hakkının devredildiği kiralama işlemleri de denetim raporunda yer aldı. Sayıştay, bu işlemlerde KDV tahakkuk ettirilmediğini tespit ederek gerekli tahakkuk ve tahsilat süreçlerinin mevzuata uygun yürütülmesini istedi.
Ayrıca belediye adına düzenlenen bazı serbest meslek makbuzlarında gelir vergisi kesintisi yapılmadığı belirlendi. Kazı ruhsat harcı ve zemin tahrip bedellerinin tahsil edilmemesi de raporda yer alan diğer tespitler arasında sıralandı.
Ruhsatsız İşletmeler ve Eksik Vergi Kayıtları Belirlendi
Denetim sırasında Arguvan'da iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin bulunduğu tespit edildi. Bazı iş yerleri için çevre temizlik vergisi tahakkukunun da yapılmadığı belirtildi.
Sayıştay, belediyenin ruhsatlandırma, denetim ve vergi tahsilatıyla ilgili görevlerini mevzuata uygun şekilde yerine getirmesi gerektiğine dikkat çekti. Ruhsatsız işletmelerin tespiti ve ilgili vergilerin doğru hesaplanması, belediyenin gelirlerinin düzenli takip edilmesi açısından önem taşıyor.
Arguvan Belediyesinin Hafriyat Sahası Belirleme Yetkisi İncelendi
Sayıştay raporunda hafriyat döküm alanlarına ilişkin işlemler de ele alındı. Arguvan Belediyesinin, yetki alanında bulunmadığı belirtilen bir konuda hafriyat döküm sahası belirlediği ve kaçak hafriyat dökümüne yönelik cezai işlemler uyguladığı tespit edildi.
Belediyenin Tepebağ Mahallesi Kayabaşı mevkisindeki 330 ada 2 ve 3 numaralı parselleri hafriyat döküm alanı olarak belirlediği kaydedildi. Sayıştay, büyükşehir belediyesinin yetki alanına giren işlemlerin ilgili yetki düzenlemelerine uyulmadan gerçekleştirilmesini mevzuata aykırı değerlendirdi.
Arguvan'da Katı Atıkların Vahşi Depolandığı Tespit Edildi
Çevre yönetimi de denetim raporunda yer alan başlıklardan biri oldu. Sayıştay, Arguvan Belediyesinin topladığı katı atıkları Malatya Büyükşehir Belediyesine ait aktarma istasyonuna göndermek yerine vahşi depolama yöntemiyle biriktirdiğini belirledi.
Raporda, atıkların uygun olmayan alanlarda depolanmasının çevre kirliliğine ve halk sağlığı açısından risklere neden olabileceği vurgulandı. Belediye yönetimi, mevcut araç ve teknik imkânların yetersizliği nedeniyle atıkların uygun aktarma merkezlerine taşınamadığını bildirdi.
Arguvan Belediyesinin Gelirleri 128,9 Milyon Liraya Ulaştı
Sayıştay raporunda belediyenin 2025 yılı bütçe gerçekleşmeleri de açıklandı. Başlangıçta 120 milyon lira olarak öngörülen bütçede net gelirler 128 milyon 890 bin 557 lira, bütçe giderleri ise 98 milyon 28 bin 968 lira olarak gerçekleşti.
Belediyenin net bütçe gelirleri bir önceki yıla göre yüzde 59,03 artarken giderlerdeki artış yüzde 1,54 seviyesinde kaldı. Böylece bütçe gelirleri ile giderleri arasında yaklaşık 30,86 milyon liralık pozitif fark oluştu.
Harcama kalemlerinde mal ve hizmet alımları 70 milyon 638 bin liraya ulaştı. Sermaye giderleri ise bir önceki yıla göre yüzde 30,03 azalarak 9 milyon 809 bin liraya geriledi.
Faaliyet sonuçları tablosunda, enflasyon düzeltmesi dahil dönem olumlu faaliyet sonucu 68 milyon 275 bin 897 lira olarak kaydedildi. Bu tutar muhasebe esaslarına göre hesaplanan faaliyet sonucunu ifade ediyor ve doğrudan kullanılabilir nakit miktarıyla aynı anlama gelmiyor.
Sayıştayın 20 Bulgusu Arguvan Belediyesinin Mali Yönetimini Gündeme Taşıdı
Arguvan Belediyesinin 2025 yılı denetim raporunda ihale süreçleri, taşınmazların muhasebeleştirilmesi, belediye şirketinin sermaye kayıtları, vergi tahsilatı ve çevre yönetimi gibi farklı alanlarda tespitlere yer verildi.
Sayıştay, belediyenin mali kayıtlarını ve idari işlemlerini mevzuata uygun hale getirmesi gerektiğini vurguladı. Belediye yönetimi de rapora verdiği yanıtlarda eksikliklerin giderilmesi ve benzer uygulamaların tekrarlanmaması için gerekli çalışmaların yapılacağını bildirdi.
Raporda yer alan bulgular denetim tespitleri niteliği taşıyor; tek başına kesinleşmiş bir yargı kararı anlamına gelmiyor. Bulgular, Arguvan Belediyesinin kamu kaynaklarının yönetimi, mali kayıt düzeni ve idari uygulamalarına ilişkin denetim kapsamında belirlenen hususları ortaya koyuyor.
