Malatya’nın Arapgir Belediyesine ilişkin 2025 yılı Sayıştay denetim raporunda, belediyenin mali yapısından ihale süreçlerine, taşınmaz yönetiminden çevre uygulamalarına kadar birçok başlıkta dikkat çeken tespitlere yer verildi. Rapora göre belediyenin yıl sonundaki banka bakiyesi 102 bin 401 lira olurken, kısa vadeli yükümlülükleri 70,4 milyon lirayı aştı. Aynı dönemde bütçe giderlerinin gelirlerden yaklaşık 8,4 milyon lira fazla gerçekleşmesi de mali tablolarda öne çıkan veriler arasında bulundu.
Ekim 2026'da Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan 51 sayfalık denetim raporunda, mali tabloları etkileyen 5 bulgu ile mevzuat ve idari uygulamalara ilişkin 13 ayrı tespit olmak üzere toplam 18 bulgu yer aldı. Sayıştay denetiminde özellikle ihale sınırlarının aşılması, belediyeye ait taşınmazların kiralanması ve muhasebe kayıtlarındaki eksiklikler üzerinde duruldu.
Arapgir Belediyesinde İhale Sınırları 113 Milyon Lirayı Aştı
Sayıştay raporunda öne çıkan başlıklardan biri, belediyenin doğrudan temin ve ilgili pazarlık usulleri kapsamında gerçekleştirdiği alımlar oldu. Denetim verilerine göre 2025 yılında 28 milyon 603 bin liralık mal alımı, 82 milyon 672 bin liralık hizmet alımı ve 15 milyon 999 bin liralık yapım işi gerçekleştirildi.
Raporda, söz konusu alımların ilgili harcama kalemleri için belirlenen yüzde 10'luk yasal sınırı, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı belirtildi. Mal alımlarında 25 milyon 622 bin lira, hizmet alımlarında 73 milyon 636 bin lira, yapım işlerinde ise 14 milyon 122 bin liralık sınır aşımı hesaplandı. Üç kalemdeki toplam tutarın 113 milyon 381 bin 252 liraya ulaştığı bildirildi.
Sayıştay, mevzuatta öngörülen sınırların aşılmasına ilişkin işlemlerin yasal çerçevede yürütülmesi gerektiğine dikkat çekti. Raporda, belediyenin satın alma süreçlerinde ilgili düzenlemelere uygun hareket etmesi gerektiği vurgulandı.
Akaryakıt ve Yapım İşlerinde Parçalara Bölme Tespiti
Denetimde, bazı ihtiyaçların doğrudan temin sınırlarının altında kalacak şekilde bölümlere ayrılarak karşılandığı da belirtildi. Akaryakıt alımları, yol bakım ve onarım çalışmaları, inşaat malzemesi temini ve taş duvar yapımı bu kapsamda incelenen işler arasında yer aldı.
Sayıştay, benzer nitelikteki ihtiyaçların ihale mevzuatındaki parasal sınırların altında kalmak amacıyla parçalara bölünmesinin rekabet, saydamlık ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkeleriyle bağdaşmadığını bildirdi.
Arapgir Belediyesi ise denetim bulgusuna ilişkin yanıtında, bundan sonraki alım işlemlerinde mevzuata uygun hareket edilmesi için gerekli hassasiyetin gösterileceğini ifade etti.
131 Taşınmazın Kiralanması Sayıştayın Gündeminde
Arapgir Belediyesine ait taşınmazların kiraya verilme yöntemi de denetim raporunda ayrıntılı biçimde ele alındı. Sayıştay denetçileri, belediyeye ait 131 taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51'inci maddesinin (g) bendi kapsamında pazarlık usulüyle kiraya verildiğini tespit etti.
Raporda, söz konusu usulün belediyenin özel mülkiyetindeki taşınmazların kiralanmasında uygulanamayacağı değerlendirmesine yer verildi. Denetçiler, kiralama işlemlerinde rekabetin sağlanması ve mevzuatta öngörülen açık veya kapalı teklif usullerinin uygulanması gerektiğini belirtti.
Belediye yönetimi ise savunmasında, kiracıların önemli bir bölümünün aynı taşınmazları 25 ila 30 yıldır kullandığını aktardı. Bazı kiracıların taşınmazlara yatırım yaptığını ve yeni ihale süreçlerinin hizmetlerde aksamalara neden olabileceğini belirten belediye, mevcut duruma ilişkin gerekçelerini rapora sundu.
131 Kiralama İşleminde Kesin Teminat Alınmadı
Sayıştayın taşınmaz kiralamalarına ilişkin bir diğer tespiti, ihale sonrasında alınması gereken kesin teminatlarla ilgili oldu. Rapora göre 131 taşınmazın kiralanmasında ihale bedelinin yüzde 6'sı oranında alınması gereken kesin teminatlar tahsil edilmedi.
Kesin teminat, kiracının sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda kamu idaresinin karşılaşabileceği zararların güvence altına alınması açısından önem taşıyor. Denetim raporunda, teminat alınmamasının belediyenin olası zararlarını tahsil etmesini güçleştirebileceğine dikkat çekildi.
Belediye yönetimi, sonraki kiralama işlemlerinde kesin teminat alınacağını bildirdi.
294 Taşınmazın Değeri Muhasebe Kayıtlarına İşlenmedi
Belediyenin mülkiyetindeki taşınmazların kayıt altına alınmasına ilişkin incelemede de eksiklikler belirlendi. Sayıştay denetçileri, Arapgir Belediyesi adına tapuda kayıtlı 671 taşınmazı değerlendirdi. İnceleme sonucunda bunlardan 294'ünün değerinin belirlenmediği ve ilgili muhasebe hesaplarına kaydedilmediği ortaya çıktı.
Söz konusu eksikliğin arazi, arsa, bina ve diğer taşınmazların gerçek değerlerinin mali tablolara yansıtılmasını engellediği belirtildi. Sayıştay, belediyenin taşınmazların değerlerini gerekli çalışmalarla belirlemesini ve bu değerleri muhasebe kayıtlarına işlemesini istedi.
Belediye Şirketine Yapılan Ödemelerde Eksiklik Tespit Edildi
Denetim raporunda, belediyenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları kapsamında kendi personel şirketine yaptığı ödemeler de incelendi. Sayıştay, hakedişlerin SGK primleri ve vergiler düşüldükten sonra yalnızca net ücretler üzerinden ödendiğini belirledi.
Raporda, sosyal güvenlik primleri ve vergi tutarlarının zamanında ödenmemesinin şirket açısından gecikme zamları ve ilave mali yükümlülükler doğurabileceği ifade edildi. Bu durumun ilerleyen süreçte belediye bütçesine de ek maliyet getirebileceği kaydedildi.
Belediye yönetimi, eksik hakediş ödemelerinin genel ekonomik koşullar ve ödenek yetersizliğinden kaynaklandığını belirterek sonraki dönemde ödemelerin eksiksiz yapılacağını bildirdi.
Emekli Belediye Personeline Doğrudan Hizmet Alımı Yapıldı
Sayıştayın tespitleri arasında, personel çalıştırılmasına dayalı bazı hizmetlerin doğrudan temin yöntemiyle şahıslardan karşılanması da yer aldı. Belediye hizmet binasının temizliği ve sulama kanallarının temizlenmesi gibi işlerin bu yöntemle yaptırıldığı, hizmet alınan kişiler arasında belediyeden emekli olanların da bulunduğu belirtildi.
Raporda, bu tür hizmetlerin ilgili mevzuat kapsamında belediye şirketleri üzerinden yürütülmesi gerektiği ifade edildi. Denetçiler, söz konusu uygulamaların mevzuata uygun olmadığını değerlendirdi.
Arapgir Belediyesi, bundan sonraki süreçte personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerin ilgili düzenlemeler doğrultusunda belediye şirketleri aracılığıyla karşılanacağını açıkladı.
Arapgir'de Katı Atıkların Depolanmasına İlişkin Bulgu
Denetim raporunda çevre ve halk sağlığını ilgilendiren bir tespit de yer aldı. Sayıştay, belediyenin topladığı katı atıkları Malatya Büyükşehir Belediyesine ait aktarma istasyonuna götürmek yerine Şıhlar Mahallesi'nde bulunan, orman vasfındaki 959 ada 1 parsel üzerinde vahşi depolama yöntemiyle biriktirdiğini belirledi.
Raporda, atıkların bu şekilde depolanmasının toprak, su ve hava kirliliğine yol açabileceği, çevre ve insan sağlığı bakımından risk oluşturabileceği ifade edildi. Sayıştay, katı atıkların mevzuata uygun biçimde toplanarak ilgili aktarma istasyonlarına taşınması gerektiğini bildirdi.
Ruhsatsız İşletmeler ve Tahsil Edilemeyen Belediye Gelirleri
Arapgir Belediyesine yönelik denetimde, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işletmelerin varlığı da tespit edildi. Bunun yanında belediyenin çeşitli gelir kalemlerinde tahsilat oranlarının beklenen düzeyde gerçekleşmediği rapora yansıdı.
2025 yılı verilerine göre mülkiyet üzerinden alınan vergilerin yüzde 47,04'ü tahsil edilirken ilan ve reklam vergisinde bu oran yüzde 42,07 oldu. İş yerlerine ilişkin çevre temizlik vergisinin yüzde 56,50'si, kira gelirlerinin ise yüzde 68,97'si tahsil edilebildi.
Sayıştay, kamu alacaklarının zamanında takip edilmesi ve tahsilat işlemlerinin etkin biçimde yürütülmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca işletme hakkının devri niteliğindeki bazı taşınmaz kiralamalarında KDV alınmadığı, kazı ruhsat harcı ile zemin tahrip bedellerinin de tahsil edilmediği tespit edildi.
Arapgir Belediyesinin Banka Bakiyesi 102 Bin Lira Olarak Kaydedildi
Belediyenin 2025 yılı bilançosunda yer alan banka bakiyesi ile kısa vadeli yükümlülükler arasındaki fark da dikkat çekti. Yıl sonu itibarıyla banka hesaplarında 102 bin 401 lira bulunan Arapgir Belediyesinin kısa vadeli yabancı kaynakları 70 milyon 431 bin 347 lira olarak kayıtlara geçti.
Kısa vadeli yükümlülüklerin 52 milyon 495 bin liralık bölümünü bütçe emanetleri oluşturdu. Ödenecek vergi ve fonlar 7 milyon 423 bin lira, sosyal güvenlik kesintileri ise 6 milyon 924 bin lira seviyesinde gerçekleşti. Ayrıca vadesi geçmiş, ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülüklerin 2 milyon 611 bin lira olduğu belirtildi.
Belediyenin toplam dönen varlıkları 32 milyon 941 bin lira olarak hesaplandı. Kısa vadeli yükümlülüklerin dönen varlıkların iki katından fazla olması, belediyenin kısa vadeli mali dengesi açısından dikkat çeken bir görünüm oluşturdu. Bununla birlikte banka bakiyesi, toplam varlıklar ve diğer dönen varlık kalemleri birbirinden farklı göstergeler olduğundan mali durumun değerlendirilmesinde bilançonun bütünü önem taşıyor.
Bütçe Giderleri Gelirleri 8,3 Milyon Lira Aştı
Sayıştay raporuna göre Arapgir Belediyesinin 2025 yılı başlangıç bütçesi 170 milyon lira olarak belirlendi. Yıl içinde 24 milyon liralık ek bütçenin kabul edilmesiyle toplam ödenek 194 milyon liraya yükseldi.
Yıl sonu verilerinde net bütçe gelirleri 168 milyon 56 bin 380 lira, bütçe giderleri ise 176 milyon 431 bin 701 lira olarak açıklandı. Buna göre giderler, gelirleri 8 milyon 375 bin lira aştı.
Harcama kalemleri incelendiğinde mal ve hizmet alımlarındaki artış öne çıktı. Bu kapsamdaki giderler 2024 yılında 85 milyon 386 bin lira iken 2025 yılında 129 milyon 843 bin liraya yükseldi. Artış oranı yüzde 52,07 olarak kaydedildi. Buna karşılık sermaye giderleri yüzde 42,98 azalarak 4 milyon 31 bin liraya geriledi.
Faaliyet sonuçları tablosunda ise 152 milyon 657 bin lira faaliyet geliri ve 159 milyon 912 bin lira faaliyet gideri yer aldı. Enflasyon düzeltmesi sonrasında dönem olumlu faaliyet sonucu 37 milyon 904 bin lira olarak hesaplandı. Bu tutar, bütçe gelir-gider farkından ayrı bir muhasebe göstergesi niteliği taşıyor.
Sayıştay Raporunda Muhasebe Kayıtlarına İlişkin Diğer Eksiklikler
Denetim kapsamında kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmaması, taşınır kayıtlarındaki hatalar ve maddi duran varlıkların değerini artıran harcamaların doğrudan gider yazılması gibi konular da ele alındı. Ayrıca iktisadi faaliyet konusu olmayan giderlere ilişkin KDV'nin indirim konusu yapılmasıyla ilgili eksiklikler belirlendi.
Belediye ile yetkili sendika arasında imzalanan sosyal denge tazminatı sözleşmesinde, sözleşmenin konusu dışında kalan düzenlemelerin bulunduğu da raporda yer aldı.
Arapgir Belediyesi yönetimi, Sayıştayın tespitlerine verdiği yanıtlarda mevzuata uygun işlem yapılması ve belirlenen eksikliklerin giderilmesi için gerekli hassasiyetin gösterileceğini bildirdi. Rapordaki bulgular, belediyenin mali kayıtlarının yanı sıra ihale, kiralama, çevre yönetimi ve kamu gelirlerinin tahsili süreçlerinin de denetim kapsamında değerlendirildiğini ortaya koydu.
