Malatya’nın Darende ilçesinde sonbaharla birlikte başlayan kışlık yiyecek hazırlıkları, geçmişten günümüze taşınan bir geleneği de yeniden gündeme getiriyor. Günpınar Mahallesi’nde doğadan toplanan kuşburnular, günler süren uğraşın ardından geleneksel yöntemlerle marmelat haline getiriliyor. Büyüklerinden öğrendiği tarifleri yaşatmaya devam eden Fatma Ateş, yöre mutfağının önemli lezzetlerinden biri olan kuşburnu marmeladını hazırlayarak aile geleneğini sürdürüyor.
Doğal ortamda yetişen kuşburnuların toplanmasıyla başlayan hazırlık süreci, oldukça fazla emek gerektiriyor. Özellikle kış aylarında kahvaltı sofralarında tercih edilen bu lezzet, Günpınar’ın kendine özgü yemek kültüründe önemli bir yere sahip. Kuşburnu marmeladı, yöreye ait gilik ve cevizle bir araya geldiğinde ise geleneksel kahvaltıların vazgeçilmez üçlüsünü oluşturuyor.
Kuşburnu marmeladı yapmak için günlerce emek veriliyor
Darende’nin Günpınar Mahallesi’nde kuşburnu marmeladı hazırlamak, meyvelerin toplanmasıyla başlayan ve birbirinden zahmetli aşamalardan oluşan bir süreci kapsıyor. Fatma Ateş, öncelikle dağlardan ve bahçelerden topladığı kuşburnularını temizleyerek işe başlıyor. Meyvelerin sapları, baş kısımları ve üzerindeki ince tüyler dikkatlice ayıklanıyor.
Temizlenen kuşburnular, sonraki aşamaya geçmeden önce iki ila üç gün boyunca güneşte bekletiliyor. Bu sürenin ardından bol suyla yıkanan meyveler, yaklaşık 40 dakika ile bir saat arasında kaynatılıyor. Pişirme işlemi tamamlandıktan sonra soğumaya bırakılan kuşburnular, geleneksel süzme yöntemleriyle çekirdeklerinden ve tüylerinden ayrıştırılıyor.
Ortaya çıkan püre, isteğe göre şeker eklenerek yeniden ocağa alınıyor. Marmeladın istenilen kıvama ulaşması için sürekli karıştırılması gerekiyor. Hazırlanan karışım henüz sıcakken kavanozlara dolduruluyor ve kış boyunca tüketilmek üzere muhafaza ediliyor.
Günpınar kahvaltılarında gilik, ceviz ve kuşburnu bir arada
Kuşburnu marmeladı, Günpınar Mahallesi’nde yalnızca ekmeğe sürülerek tüketilen bir kahvaltılık değil. Bölgenin geleneksel sofra kültüründe farklı kullanım alanları da bulunuyor. Şekerli veya şekersiz hazırlanabilen marmelat, çay ve sıcak suyla karıştırılarak da tüketilebiliyor.
Fatma Ateş, Günpınar’a özgü kahvaltı alışkanlıklarına da dikkat çekiyor. Bazı yörelerde simit olarak bilinen geleneksel hamur işinin, Günpınar’da gilik adıyla anıldığını belirten Ateş, bu lezzetin ceviz ve kuşburnu marmeladıyla birlikte sofralara geldiğini anlatıyor.
Özellikle soğuk kış günlerinde tercih edilen bu geleneksel kahvaltı, bölgenin kendine has lezzetlerini bir araya getiriyor. Doğal kuşburnu marmeladı, ceviz ve gilikle oluşturulan bu sofra, Günpınar’ın yıllardır korunan kültürel alışkanlıkları arasında yer alıyor.
Fatma Ateş, ailesinden öğrendiği kuşburnu geleneğini sürdürüyor
Kuşburnu marmeladı hazırlamayı ailesinin büyüklerinden öğrendiğini belirten Fatma Ateş, bu geleneği devam ettirmenin kendisi için ayrı bir anlam taşıdığını ifade ediyor. Yapımının zaman ve emek istediğini ancak ortaya çıkan lezzetin bütün yorgunluğa değdiğini dile getiren Ateş, kuşburnunun faydalı olduğuna inandıklarını da söylüyor.
Yöresel yemeklerin ve geleneksel hazırlık yöntemlerinin unutulmaması gerektiğine dikkat çeken Ateş, kuşburnu marmeladının kendileri için yalnızca bir kışlık yiyecek olmadığını, aynı zamanda aile büyüklerinden kalan değerli bir miras olduğunu belirterek, “Güzel bir gelenek, güzel bir tat. Yiyenlere afiyet olsun.” ifadelerini kullandı.
Darende’nin Günpınar Mahallesi’nde her sonbahar yeniden başlayan kuşburnu hazırlıkları, bölgenin doğal ürünlerini değerlendirmesinin yanı sıra kuşaktan kuşağa aktarılan mutfak kültürünün de yaşamasını sağlıyor. Günler süren emeğin ardından kavanozlara doldurulan kuşburnu marmeladı, kış aylarında Günpınar sofralarındaki yerini almaya hazırlanıyor.
